Als u een bijstandsuitkering heeft en u krijgt een nieuwe relatie, dan rijst de vraag hoeveel nachten de nieuwe partner bij u mag slapen, zonder dat dit kan worden aangemerkt als samenwonen in de zin van de Participatiewet. Als namelijk door de gemeente wordt geoordeeld dat de nieuwe partner er te veel is (geweest), dan kan dit ernstige gevolgen hebben voor de bijstandsuitkering, omdat beide inkomens dan bij elkaar worden opgeteld.
Er zijn gevallen bekend waarbij de gemeente over jaren bijstand terugvorderde, wat al snel neerkomt op zo’n € 15.000 bruto per jaar. Van de terugvorderingszaken in de bijstand is terugvordering wegens een gezamenlijke huishouding een veel voorkomend iets. Vaak zijn mensen zich er niet van bewust dat zij onjuist hebben gehandeld.
Hoeveel nachten mag u bij iemand slapen met bijstand?
Het aantal nachten dat de nieuwe partner bij iemand mag slapen zonder het recht op bijstand te verliezen, is niet wettelijk vastgelegd. Het gaat om het hoofdverblijf en het zorg dragen voor elkaar. Structureel meerdere nachten per week bij iemand verblijven kan als samenwonen worden aangemerkt als het hoofdverblijf daar is en aan het zorgcriterium wordt voldaan. Er wordt in de praktijk dus vaker gekeken naar andere zaken dan hoeveel nachten u bij iemand slaapt met bijstand. We leggen hieronder uit welke criteria de gemeente hanteert.
Gezamenlijke huishouding is belangrijker dan het aantal nachten bij iemand slapen met bijstand
Art. 3 Participatiewet bepaalt wanneer sprake is van een gezamenlijke huishouding (“samenwonen”) in het kader van de bijstand. Volgens lid 3 is daarvan sprake als twee personen hun hoofdverblijf in dezelfde woning hebben én blijk geven voor elkaar te zorgen door het leveren van een bijdrage in de kosten van de huishouding of anderszins. Als de nieuwe partner bij de bijstandsgerechtigde is, zal er al snel zorg dragen voor elkaar zijn (de één kookt voor de ander, de één doet een klusje voor de ander etc.). De vraag wanneer er sprake is van een hoofdverblijf in dezelfde woning is leidend. Dit is dus belangrijker dan de vraag hoeveel nachten u bij iemand mag blijven slapen met bijstand.
Gezamenlijk hoofdverblijf
In een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep ECLI:NL:CRVB:2025:1195 wordt geoordeeld dat het structureel en frequent verblijven op het adres van een ander, in samenhang met andere concrete feiten (zoals pin- en telefoongegevens, verklaringen buurtbewoners), kan leiden tot het aannemen van een gezamenlijk hoofdverblijf en daarmee samenwonen in de zin van de Participatiewet. Doorslaggevend is of het zwaartepunt van het persoonlijk leven (hoofdverblijf) bij de ander ligt. Dit wordt beoordeeld aan de hand van concrete feiten en omstandigheden. Dus niet alleen op basis van het aantal nachten dat u bij iemand mag slapen met bijstand.
Observatie- en controlemiddelen gemeente
De gemeente mag gebruikmaken van verschillende observatie- en controlemiddelen om samenwonen aan te tonen, zoals huisbezoek, waarnemingen in de openbare ruimte, buurtonderzoek, dossieronderzoek, het opvragen van verbruiksgegevens en het raadplegen van administraties. Zulke observaties zijn toegestaan mits zij noodzakelijk zijn voor het onderzoek, proportioneel zijn en het doel niet op een minder ingrijpende wijze kan worden bereikt.
Conclusie: er bestaat geen harde grens voor hoeveel nachten u bij iemand slaapt met bijstand
Er bestaat dus geen harde grens in het aantal nachten dat u bij elkaar mag verblijven in het kader van de bijstand. Het gaat om het totaalbeeld van het dagelijks leven en het zwaartepunt daarvan. Structureel boodschappen doen en samen eten, veelvuldig telefonisch aanwezig zijn in de nabijheid van het uitkeringsadres en tegenstrijdige verklaringen over overnachten kunnen samen voldoende grondslag vormen voor het aannemen van hoofdverblijf. Om buiten de gevarenzone te blijven, adviseer ik cliënten meestal het verblijf in dezelfde woning te beperken tot twee dagen in de week.
Contact
Heeft u een vraag over relatie en bijstand en al dan niet gezamenlijke huishouding? Of wordt uw bijstand teruggevorderd? Dan is het belangrijk om goede rechtsbijstand te ontvangen. Neemt u vrijblijvend contact op met Dirk van der Wal: onze specialist op het gebied van sociaal zekerheidsrecht.
