Aansprakelijkheid zien we in bijna alle rechtsgebieden terugkomen. Denk aan werkgeversaansprakelijkheid in het arbeidsrecht, beroeps- of bestuurdersaansprakelijkheid in het ondernemingsrecht, aan letselschaderecht of aan het verzekeringsrecht.
Aansprakelijkheid komt er kort gezegd op neer dat schade die aan een ander wordt toegebracht, dient te worden vergoed. In dit blog beschrijven we de verschillende vormen van aansprakelijkheid met voorbeelden, het verschil tussen schuld en risico, hoe u iemand aansprakelijk stelt en de gevolgen van aansprakelijkheid.
Wat is aansprakelijkheid?
Uitgangspunt is dat iedereen zijn eigen schade draagt. In de wet zijn echter uitzonderingen opgenomen. Hierbij kan een natuurlijk persoon of een rechtspersoon die de schade heeft veroorzaakt, aansprakelijk worden gesteld. Degene die aansprakelijk wordt gesteld, de aansprakelijke partij, moet dan de schade vergoeden. Het doel van het aansprakelijkheidsrecht is dan ook herstel of compensatie van geleden schade.
Soorten aansprakelijkheid
We kennen drie soorten aansprakelijkheid: de contractuele aansprakelijkheid, de wettelijke aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad en de aansprakelijkheid uit rechtmatige daad.
Contractuele aansprakelijkheid
We spreken van contractuele aansprakelijkheid als de schade is ontstaan door schending van een overeenkomst. Aansprakelijkheid kan ontstaan als gemaakte (mondelinge dan wel schriftelijke) afspraken niet of niet naar behoren na worden gekomen. Degene die tekortschiet in de nakoming van de overeenkomst is verplicht de schade die de andere partij hierdoor lijdt te vergoeden, tenzij de tekortkoming de schuldenaar niet kan worden toegerekend. Contractuele aansprakelijkheid wordt ook wel wanprestatie genoemd (art. 6:74 BW). Een voorbeeld hiervan is een keuken die pas veel later wordt geleverd dan afgesproken.
Wettelijke aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad
Wanneer de aansprakelijkheid niet voortvloeit uit schending van een overeenkomst, kan er wellicht wettelijke aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad bestaan. In de wet is namelijk geregeld dat een persoon die tegenover iemand anders een onrechtmatige daad pleegt die hem kan worden toegerekend, verplicht is om de schade van de ander te vergoeden (art. 6:162 BW). Een voorbeeld hiervan is als iemand een ongeluk veroorzaakt omdat hij door rood licht reed.
Er hoeft echter niet altijd sprake te zijn van schuld. Soms komt aansprakelijkheid ook voor iemands risico. Zo bestaat er risicoaansprakelijkheid voor ouders voor gedragingen van een kind, werkgeversaansprakelijkheid voor gedragingen van werknemers, aansprakelijkheid voor motorrijtuigen voor kwetsbare verkeersdeelnemers en productaansprakelijkheid.
Wettelijke aansprakelijkheid uit rechtmatige daad
Ook kan er een verplichting tot schadevergoeding ontstaan als er sprake is van schade door een handeling die op zich niet in strijd is met een wettelijke bepaling. We spreken dan van aansprakelijkheid uit een rechtmatige daad, zoals zaakwaarneming, onverschuldigde betaling of ongerechtvaardigde verrijking (art. 6:198 e.v. BW). Een voorbeeld is als iemand per ongeluk naar de verkeerde persoon geld heeft overgemaakt.
Hoe stelt u iemand aansprakelijk?
De wederpartij moet eerst formeel aansprakelijk worden gesteld om een schadevergoeding te kunnen eisen. Dit gebeurt vaak via een brief waarin de aansprakelijkheid wordt geclaimd. Wij kunnen u helpen met het opstellen van deze brief.
Als de wederpartij de aansprakelijkheid ontkent, dan kunnen wij met genoeg bewijs proberen om de wederpartij alsnog aansprakelijkheid te laten erkennen. Mocht dat ook niet baten, dan kunnen we een juridische procedure starten. De rechter zal dan uiteindelijk bepalen of de wederpartij aansprakelijk is.
Gevolgen van aansprakelijkheid
Het meest voor de hand liggende gevolg van aansprakelijkheid is dat de aansprakelijke partij de schade moet vergoeden. Dit kan zowel om materiële als om immateriële schade gaan. Er moet echter wel sprake zijn van een causaal verband tussen de handeling of fout en de schade.
Om de hoogte van de schade te bepalen kunnen bijvoorbeeld medische onderzoeken van deskundigen nodig zijn.
In veel gevallen wordt de schade vergoed door een verzekering, bijvoorbeeld een WA-verzekering of een beroepsaansprakelijkheidsverzekering.
Eigen schuld
Ook als de wederpartij aansprakelijk is, kan het zijn dat deze niet de gehele schade hoeft te vergoeden. Bijvoorbeeld omdat er sprake is van eigen schuld van degene die schade heeft geleden (art. 6:101 BW). Vaak voert de wederpartij eigen schuld aan als argument om minder of niets te hoeven betalen. Daarom is het raadzaam om juridische hulp in te schakelen als de wederpartij zich beroept op eigen schuld.
Iemand aansprakelijk stellen met een advocaat?
Heeft u schade geleden en wilt u iemand aansprakelijk stellen voor de schade? Het kan soms lastig te bewijzen zijn of er sprake is van aansprakelijkheid. Raadpleeg een ervaren advocaat aansprakelijkheidsrecht van Defenz om uw kansen in te schatten. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend oriëntatiegesprek.
