Het betalen van facturen levert meestal geen problemen op. De schuldenaar betaalt aan de schuldeiser en daarmee is de kous af. Maar wat nu als je betaalt aan iemand die doet alsof hij jouw schuldeiser is? Moet je dan nog een keer betalen aan de échte schuldeiser of kan de schuldeiser fluiten naar zijn geld?
Cybercriminelen hebben slimme manieren bedacht om mensen geld af te troggelen. Eén van die manieren is het vervalsen van facturen en dat gaat als volgt in zijn werk. Criminelen hacken het bedrijf van de schuldeiser en sturen vervolgens vervalste facturen die authentiek lijken naar de schuldenaar. De schuldenaar denkt dat de factuur afkomstig is van zijn schuldeiser en gaat over tot betaling. Het enige verschil met een echte factuur is het rekeningnummer. De cybercriminelen hebben namelijk hun eigen rekeningnummer op de vervalste factuur geplaatst waardoor zij er met de buit vandoor gaan.
De échte schuldeiser, nog totaal onwetend van het feit dat hij het slachtoffer is van cybercriminelen, zal uiteindelijk proberen betaling af te dwingen bij de schuldenaar. De schuldenaar, die dus nietsvermoedend heeft betaald aan de criminelen en daarom verbaasd is over zo’n aanmaning, zal erop wijzen dat hij al heeft betaald. Hoe moet dit verder? Heeft de schuldenaar bevrijdend betaald of moet hij de factuur alsnog aan de schuldeiser voldoen?
De Hoge Raad heeft in een arrest van 28 mei 2021 overwogen dat de hoofdregel is dat de échte schuldeiser alsnog betaling kan afdwingen van zijn schuldenaar. (1) De schuldeiser wordt in beginsel dus niet de dupe van de criminelen. De omstandigheden van het geval kunnen dit echter anders maken. Zo is het denkbaar dat de vervalste factuur aan de échte schuldeiser kan worden toegerekend. In dat geval mocht de schuldenaar ervan uitgaan dat hij daadwerkelijk betaalde aan de échte schuldeiser.
De vervalste factuur wordt aan de échte schuldeiser toegerekend als hij geen voorzorgsmaatregelen heeft genomen om praktijken als hierboven omschreven te voorkomen. Dit zal het geval zijn als:
- de vervalste factuur wordt verzonden vanaf het emailadres van de schuldeiser;
- de vervalste factuur en/of email steeds hetzelfde onderwerp vermeldt als de onvervalste facturen en/of mails;
- de aangewezen bank en/of het bankrekeningnummer van de schuldeiser per bestelling/overeenkomst wijzigt;
- het gebruikelijk is als de schuldeiser documenten wijzigt en aanpassingen aanbrengt in de overeenkomst;
- de factuur regelmatig een andere indeling heeft.
Door een vaste structuur aan te brengen in de manier van factureren kunnen veel problemen worden voorkomen. Gebruik bijvoorbeeld zo veel mogelijk hetzelfde bankrekeningnummer voor uw facturen en zorg voor een vaste opmaak van die facturen. Uw schuldenaar zal een vervalste factuur namelijk sneller herkennen als die afwijkt van wat hij gewend is.
Wordt u geconfronteerd met een vreemde of verdachte factuur, schroom dan niet om bij uw schuldeiser te informeren. En neem als schuldeiser altijd maatregelen om vervalste facturen te voorkomen en kiene criminelen te slim af te zijn. Voor aanvullende vragen of hulp bij het nemen van adequate voorzorgsmaatregelen kunt u contact opnemen via Boschma@defenz.nl of via 06-52520282.
(1) Hoge Raad 28 mei 2021, ECLI:NL:HR:2021:783, NJB 2021/1645
