Als de wederpartij bepaalde afspraken uit de overeenkomst niet nakomt, oftewel er is sprake van wanprestatie, dan is het mogelijk dat u de overeenkomst kunt ontbinden. In dit blog leggen we uit wat ontbinding betekent en wat de voorwaarden zijn van ontbinding.
Wat is ontbinding van een overeenkomst
Ontbinding van een overeenkomst betekent dat een contract tussen partijen beëindigd wordt. Door de ontbinding vervallen de verplichtingen uit de overeenkomst, meestal met een verplichting tot ongedaanmaking. Bij non-conformiteit kan ontbinding bijvoorbeeld betekenen dat het product moet worden teruggegeven en dat u uw geld terugkrijgt.
Voorwaarden voor het ontbinden van een overeenkomst
De voorwaarden voor ontbinding staan in art. 6:265 BW:
- Er moet sprake zijn van een tekortkoming in de nakoming;
- De tekortkoming moet moet niet zo gering zijn dat het de ontbinding niet rechtvaardigt;
- Als nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas, wanneer de schuldenaar in verzuim is. Om verzuim in te laten treden, is vaak het sturen van een ingebrekestelling vereist.
Toerekenbaarheid van de tekortkoming is geen voorwaarde voor ontbinding, zoals bij aansprakelijkheid uit wanprestatie of onrechtmatige daad. Dus ook als er sprake is van overmacht, is het mogelijk om een overeenkomst te ontbinden.
Is de tekortkoming ernstig genoeg om te ontbinden?
Of een tekortkoming ernstig genoeg is om te ontbinden, hangt af van meerdere factoren. In de rechtspraak worden de volgende punten afgewogen:
- Gaat het om de hoofdverplichting of om een bijzaak?
- Wat zijn de gevolgen van de tekortkoming? Is er veel schade?
- Hoe heeft de tekortschietende partij gereageerd?
- Is het proportioneel om de hele overeenkomst te beëindigen?
De bewijslast dat de andere partij is tekortgeschoten ligt bij de partij die ontbinding wenst.
Buitengerechtelijke ontbinding overeenkomst via een schriftelijke mededeling
Het is mogelijk om zonder tussenkomst van een rechter de overeenkomst te ontbinden. Dit kan door een schriftelijke mededeling aan de andere partij, bijvoorbeeld via e-mail of aangetekende brief. Geef hierin aan dat u de overeenkomst ontbindt en waarom. Ook kunt u hierin aangeven dat u bijvoorbeeld schadevergoeding wilt of terugbetaling van bepaalde bedragen.
Contract ontbinden via een civiele procedure
Als de wederpartij de ontbinding via de schriftelijke mededeling niet accepteert, dan kunt u bij de rechter ontbinding van de overeenkomst vorderen. Meestal is hiervoor een advocaat vereist, tenzij het een procedure bij de kantonrechter betreft.
Gevolgen ontbinding overeenkomst
Ontbinding heeft in principe geen terugwerkende kracht (art. 6:269 BW). Dit betekent dat bij ontbinding:
- De overeenkomst tussen partijen eindigt;
- De verplichtingen vervallen vanaf het moment van ontbinding;
- Reeds verrichte prestaties (zoals levering of betaling) moeten ongedaan worden gemaakt, voor zover mogelijk (art. 6:271 BW);
- Als een prestatie niet kan worden teruggedraaid, kan een schadevergoeding worden gevorderd als er sprake is van toerekenbaarheid (art. 6:277 BW).
Schadevergoeding bij het ontbinden van een overeenkomst
Als de tekortkoming kan worden toegerekend aan de schuldenaar, dan is deze verplicht de schade te vergoeden die de schuldeiser lijdt. Een tekortkoming is toerekenbaar als de partij schuld heeft of als deze volgens de wet, een rechtshandeling of verkeersopvattingen voor zijn rekening komt. Een schadevergoeding kan dus niet worden gevorderd als er sprake is van overmacht.
Verschil ontbinden en opzeggen van een overeenkomst
Het verschil tussen het ontbinden en opzeggen van een overeenkomst, is dat bij opzeggen geen tekortkoming nodig is. Opzeggen is echter alleen mogelijk bij een duurovereenkomst, bijvoorbeeld bij huur of bij een abonnement. Opzeggen is een eenzijdige rechtshandeling en werkt vanaf het moment van opzegging, met inachtneming van de opzeggingstermijn.
Partijen kunnen het recht op ontbinding beperken in de overeenkomst
Contractspartijen hebben een aanzienlijke vrijheid om onderlinge afspraken te maken die afwijken van de wettelijke regeling van ontbinding. Partijen kunnen dan ook zelf in de overeenkomst een bepaling opnemen die ontbinding beperkt of uitsluit. Bijvoorbeeld:
“Ontbinding van deze overeenkomst is uitgesloten, behoudens in geval van grove tekortkoming of opzet.”
Let wel dat dit niet kan als het een consumentenovereenkomst betreft. Bovendien kan een rechter oordelen dat zo’n beding onredelijk bezwarend is en zodoende het beding vernietigen (art. 6:248 lid 2 BW). De overeenkomst kan dan alsnog worden ontbonden.
Advocaat gespecialiseerd in ontbinding overeenkomst
Heeft u nog vragen over de ontbinding van een overeenkomst of een andere vraag over het verbintenissenrecht? Onze advocaten hebben veel kennis en ervaring met het ontbinden van overeenkomsten en staan u graag bij. Neem contact op voor een vrijblijvend oriënterend gesprek.
